Амьд организмын бодисын солилцоог зохицуулагч химийн янз бүрийн бүтэц бүхий органик нэгдлийг витамин буюу аминдэм гэж нэрлэдэг.

Чацарганыг яшилдуу, бургасан навчит гэж хоёр төрөлд хуваадаг ба манай оронд яшилдуу төрлийн чацаргана ургадаг.Чацаргана найрлагандаа С, А, К, Е, В1, М2, Р зэрэг аминдэм, тос, биологийн идэвхт бодис агуулдаг. Амтны хувьд хан боргоцой жимстэй ойролцоо тул Умард зүгийн хан боргоцой гэж нэрлэдэг.

Хүмүүсийн цусны бүлэгтэй холбоотой хооллолтын онцлог

Орчин үед зөв, зохистой хооллолтын асуудалд ихээхэн анхаарах болжээ. Өнгөрсөн зууны 30-аад оны үеэс эхлэлтэй зөв, зохистой хооллолтын шинжлэх ухаан XX зууны сүүлээс шинэ агуулгаар баяжиж дагнасан хооллолт, тэнцвэржүүлсэн хүнс тэжээл, зохицуулах үйлчлэлтэй хүнс, экологийн цэвэр хүнс, органик хүнс,

“Хүнс маань эм болж, эм маань хүнс байх ёстой” гэсэн мэргэн сургаалийг Эртний Грекийн суут ухаантан, эмч Гиппократ нэгэнтээ айлдсан буй.

Дундад Ази, Кавказ, Турк, түүнчлэн Ойрхи Дорнодын улс үндэстний уламжлалт хоолны төрөл болох пловыг бүр X зууны үеэс баяр ёслолын ширээний хүндэтгэлийн хоол, “Найрын ширээний хаан” хэмээн нэрлэж хэрэглэж ирсэн бөгөөд харин бусад улс үндэстнүүдийн хоолны цэсэнд нэлээд хожуу буюу XIX зууны сүүлч, XX зууны эхэн,дунд үед орж иржээ.