Сургуульд хаврын шалгалт эхэлж байлаа. Анхны шалгалт авахын өмнө ангийн багш Дорж гуай жил бүрийн адил сурагчдадаа “энэ удаа та нарын бодит мэдлэгийг чинь шалгана шүү” гэж сүржин мэдэгдээд ширээнийхээ ард суув.

Энэхүү гэрэгэ нь зөвхөн Ардчилсан Намын гишүүдэд хамааралтай, “дотоод хэрэгцээ”-нд гэсэн тэмдэгтэй цоохор цаас биш ээ. Ардчилсан Монгол Улсын иргэн бүр, ардчилал, чөлөөт зах зээлийг дэмжигч хүн бүрд зориулагдсан итгэл үнэмшлийн гэрчилгээ.

Ер нь, салаавч гэдэг монголчууд бидний дунд хамгийн алдартай гарын “йога”. Хуучин Зөвлөлт оросоос өвлөгдсөн “соёл”. “Сайхан мэдээрэй, хэмжээндээ байгаарай…” л гэсэн утга. Бүүр тэгж ярьвал, манай улсын геополитик онцлогийг илэрхийлэх дүрслэлтэй тул оросууд "бодлого"-оор нэвтрүүлж, түгээсэн ч байж мэднэ.

“Хоёр хулганын тухай үлгэр. Хоёр хулгана аягатай сүүнд унажээ. Эхний хулгана шууд бууж өгөн живж үхсэн. Харин хоёр дахь нь сүүг цөцгий болтол нь самардсан гэдэг. Тэгээд аяганаас гарч амьд үлдэж чаджээ.”

Бүхий л зүйлс өөрчлөгддөг, хувьсдаг. Нэг муу вирус хүртэл. Альфа, бета, дельта, омикрон ч гэх шиг. Хэд ч хувьсав, энэ богино хугацаанд. Байгалийн хувьд шоовдор хүүхэд гэж байхгүй. Хэрвээ чи өөрчлөгдөж л чадаж байвал амьдрах эрхтэй. Үлэг гүрвэл ч бай, вирус ч бай, хүн ч бай… бүгд ялгаагүй. Байгал тасралтгүй хөдөлж байхыг л бусдаас “хүсдэг”. Харин тэр хөдлөгч нь хэн байх нь түүнд ямар ч хамаагүй.

Тэгвэл жам ёсны, зүй зохистой хөгжил гэж юуг хэлэх вэ? Байгалийн хөгжил, нийгмийн хөгжил, үзэл санааны хөгжил, хувь хүний хөгжил… ер бүх хөгжлийн тухайд.